Informatie over onze nieuwsbrief? Klik hier

Inleiding

Aan de T-splitsing van de Piepersveldweg en de Veldhuisweg te Borne ligt een bijzonder gebouw met een waterbassin. Dit is het oude Spanjaardgemaal dat in de textielperiode het water uit de Deurningerbeek pompte en via een buizenstelsel vervoerde naar de textielfabriek van Spanjaard. Hier werd het onder andere gebruikt voor het wassen en bleken van het linnen. Het is een gemeentelijk monument en een belangrijk industrieel erfgoed in de gemeente Borne. Het werd destijds in de volksmond Het Watermachientje genoemd.

Tot 1967 hebben vele Bornenaren hun brood verdiend in de textielfabrieken van Spanjaard. Wij willen deze historie levendig houden. Het in 1916 gerealiseerde Spanjaardgemaal is het enige werktuig/gebouw dat nog herinnert aan de rijke textielhistorie van Borne. Het monument van de fabrieksfluit is geplaatst op de hoek van de Stationsstraat/Parallelweg. De fluit zelf is in bruikleen gegeven aan het Bussemakerhuis te Borne. Het Oude Badhuis is tegenwoordig in gebruik als mortuarium

Burgerinitiatief      

Het gebouwtje dreigt door de tand des tijds steeds verder te worden aangetast. Peter Welles – zijn arbeidzame leven gestart bij Spanjaard – heeft zich enkele jaren geleden het lot van dit monument aangetrokken. In overleg met de eigenaar ondernam hij diverse acties om het gebouw en de omgeving in ere te herstellen. Hij richtte in 2016 de Stichting Vrienden van het Spanjaardgemaal op met als doel verder herstel/renovatie van het gebouw en de omgeving te bewerkstelligen. Tevens werd onderzocht of het monument weer als gemaal zou kunnen functioneren. Zo zou water kunnen worden opgepompt ten behoeve van de nabij gelegen burgermoestuin. Het is de intentie om het historische gemaal als een educatief en recreatief rustpunt binnen de gemeente Borne te positioneren.


Actueel:

 

GRONDIGE RENOVATIE VAN ‘HET WATERMACHIENTJE’ EN OMGEVING DEZE WEEK GESTART

Spanjaardgemaal begint aan tweede leven

Het Spanjaardgemaal, in de volksmond bekend als ‘Het Watermachientje’, begint aan een tweede leven. Het behoorlijk in verval geraakte gebouwtje wordt opgeknapt en ook de omgeving wordt grondig onder handen genomen. Damink Tuin & Landschap is deze week begonnen met de werkzaamheden, die nog dit jaar moeten leiden tot de afronding van de ingrijpende renovatie.

Het bedrijf uit Agelo houdt zich enkele weken lang bezig met het leegpompen en uitdiepen van de twee vijvers nabij het gebouwtje en verwerkt het vrijkomend slib. Ook zorgt het voor het inplanten van nieuw struweel, het aanleggen van zes parkeerplaatsen, een wandelpad, een eiken vlonder en een ijsvogelwand en creëert het een zitgelegenheid met een tafel en banken. De locatie krijgt daardoor nog meer dan voorheen het karakter van een Toeristisch Informatie Punt (TIP) op de grens van de woonwijken Bornsche Maten en Stroom Esch.

Naar oude en nieuwe tijden
Het is het begin van een traject, waarvoor een zogenaamde Leader-subsidie is aangevraagd en goedgekeurd, met als doel het laatst overgebleven cultuur-historische industriële erfgoed van Borne en omgeving een nieuw ecologisch aanzien te geven. Later wordt het gebouwtje zelf opgeknapt en wordt daarin de pompfunctie hersteld. Na de renovatie kan het publiek ook met een visuele presentatie worden meegenomen naar oude en nieuwe tijden en kan de voorziening van schoon water vanuit de Deurningerbeek richting de textielfabriek van Spanjaard worden herbeleefd. Zo moet ‘Het Watermachientje’ straks de plek worden, waar het verhaal van de Bornse textielindustrie met haar techniek en het belang van schoon water en een natuurlijke omgeving weer tot leven komt.

Spanjaard speelde tot het midden jaren tachtig van de vorige eeuw een centrale rol binnen de Bornse gemeenschap tegenover het NS-station, waar al enkele decennia een woonwijk de plek van de fabriek heeft overgenomen.

Stichting Vrienden
In 2016, precies honderd jaar nadat het Spanjaardgemaal op de driesprong van de Piepersveldveld en in gebruik werd genomen, richtte Peter Welles de Stichting Vrienden van het Spanjaardgemaal op om het gebouwtje en omgeving op te knappen. De initiator en animator, zelf oud-werknemer van Spanjaard, maakte zich zes jaar lang sterk voor de renovatie. Afgelopen oktober deed hij een stapje zijwaarts om een nieuw bestuur ruimte te bieden voor een projectmatige realisering van het Leader-traject, dat wordt gesteund door onder andere de gemeente Borne, Provincie Overijssel en Staatsbosbeheer.

Dat nieuwe bestuur bestaat uit voorzitter Valentijn Thuring, penningmeester Peter Veltmaat, secretaris Willem Pfeiffer en de leden Herman Ellenbroek en Marco Munnink.

Vrijwilligers, die nu en dan een handje willen helpen, zijn meer dan welkom. Net als particulieren en bedrijven, die kunnen en willen bijdragen om de begroting voor de opknapbeurt sluitend te maken.
Zij worden verzocht zich te melden via het e-mailadres secretarisspanjaardgemaal@gmail.com

.